Mateusz Historyk

Antoni Hübner

Antoni Hübner

Antoni Włodzimierz Hübner (ur. 22 maja 1902 w Turku, zm. 23 grudnia 1944 w niemieckim obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen) był oficerem kontrwywiadu Armii Krajowej. Jest moim Dziadkiem.

KORZENIE

Rodzina Hübnerów trafiła na ziemie Królestwa Polskiego w połowie lat 20. XIX wieku, przybywając z miejscowości Heinersdorf – obecnie Jindřichovice pod Smrkem w Czechach. W Turku Hübnerowie prowadzili zakład sukienniczy1. Antoni był synem nauczycieli Franciszka Józefa Hübnera oraz Wandy Stanisławy z domu Podczaskiej. Po załamaniu się miejscowego przemysłu tkackiego rodzina przeprowadziła się do Zduńskiej Woli. Do 1914 roku Antoni uczęszczał do tamtejszej Szkoły Realnej. Rok później, w związku z działaniami wojennymi na froncie wschodnim I wojny światowej, został wraz z rodziną ewakuowany w głąb Imperium Rosyjskiego – do Smoleńska2 Tam kontynuował edukację w Gimnazjum Woronina, które ukończył w roku 1918–19193.

OCHOTNIK

Po powrocie do niepodległej Polski kształcił się w Wyższej Szkole Realnej Władysława Giżyckiego w Warszawie, a następnie uczestniczył w Kursach dla Wyższych i Średnich Urzędników Administracyjnych przy Wolnej Wszechnicy Polskiej. Od kwietnia 1920 roku był zatrudniony w Państwowym Urzędzie Zbożowym. W lipcu tego samego roku zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Służył kolejno w 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego, 5 Pułku Piechoty Legionów oraz 205 Pułku Piechoty, uczestnicząc między innymi w walkach pod Ostrołęką, Ciechanowem i Grodnem4.


Zaświadczenie Dowództwa 5 Pułku Piechoty Legionów potwierdzające, że Antoni Hübner pełnił służbę ochotniczą podczas wojny polsko-bolszewickiej
Źródło: Archiwum Akt Nowych
HANDLOWIEC

Po zakończeniu służby wojskowej, w latach 1920–1923, ponownie pracował w Państwowym Urzędzie Zbożowym. Następnie, od lipca 1923 roku do maja 1924 roku, był zatrudniony w Banku Ziemiańskim. W kolejnych latach pracował jako buchalter w różnych przedsiębiorstwach, w tym w Aptecznym Domu Handlowym „Edward Gobiec”. W październiku 1924 roku został ponownie powołany do wojska i skierowany na szkolenie do Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii w Ostrowi-Łomżyńskiej. W 1926 roku, w stopniu porucznika, przeszedł do rezerwy. W 1932 został pełnomocnikiem Domu Handlowego Mag. Farm. Hübner, Kotwica i S-ka, założonego przez jego brata Aleksandra Hübnera5. Wkrótce potem, wspólnie z Franciszkiem Marynowskim, utworzył Dom Handlowy „Hema”. Po odejściu Marynowskiego ze spółki w 1934 roku przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru jako Dom Handlowy „Hema” Antoni Hübner i S-ka, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Firma miała charakter hurtowni perfumeryjno-kosmetycznej i prowadziła także produkcję artykułów gumowych przy ul. Tłomackie 11 w Warszawie. Zarządzali nią Antoni Hübner oraz jego żona Zofia Stanisława Hübner6.

Antoni Włodzimierz Hübner (1902–1944)
Źródło: Archiwum Domowe Rodziny Hübnerów
OFICER ARMII KRAJOWEJ

W okupowanej Warszawie zaangażował się w działalność konspiracyjną w strukturach Związku Walki Zbrojnej, a następnie Armii Krajowej. Równocześnie kontynuował prowadzenie Domu Handlowego „Hema”, który stał się miejscem odpraw i spotkań konspiracyjnych7. W 1940 roku objął funkcję kwatermistrza Obwodu w Referacie Kwatermistrzowskim „Ekonom” Obwodu VII „Obroża” Okręgu Warszawskiego AK, pełniąc ją do września 1941 roku. Wspierał także działalność konspiracyjnej organizacji „Rodzina Aptekarska”, kierowanej przez jego brata Aleksandra8. Sklep perfumeryjny Antoniego przy ul. Senatorskiej w Warszawie był jednym z punktów kontaktowych podziemia. W dniu 27 września 1941 na jego zapleczu odbyło się zebranie członków sztabu Obwodu VII Okręgu Warszawa-Miasto ZWZ, w którym uczestniczyli m.in. por. Marian Bródka-Kęsicki „Leon”, kpt. Romuald Drzyzga „Michał” oraz Zofia Hübner „Masia”. W trakcie spotkania do lokalu wtargnęli funkcjonariusze Gestapo, co doprowadziło do strzelaniny i aresztowania Zofii Hübner9. Po ciężkim śledztwie w siedzibie Gestapo przy al. Szucha została zamordowana 18 marca 1943 roku w obozie koncentracyjnym Ravensbrück.

KONSPIRACYJNA TOŻSAMOŚĆ

Po tych wydarzeniach Antoni Hübner przyjął konspiracyjną tożsamość Włodzimierza Szymańskiego i zamieszkał we Włochach pod Warszawą. W ramach działalności konspiracyjnej wielokrotnie podróżował, przebrany za kolejarza, na tereny bezpośrednio wcielone do III Rzeszy. Brał udział w akcjach likwidacyjnych Armii Krajowej. W grudniu 1941 roku objął dowództwo Oddziału VI Komendy Podokręgu Północ, obejmującego obwody działające na ziemiach wcielonych do Rzeszy. Uczestniczył również w pracach Biura Informacji i Propagandy ZWZ/AK. Posługiwał się pseudonimami „Zadra”, „Marek”, „Klin” oraz „Jaxa”. Od kwietnia 1942 do kwietnia 1944 pełnił funkcję oficera broni w Oddziale VII Komendy Podokręgu Północ, a od lipca 1943 do sierpnia 1944 był szefem kontrwywiadu Oddziału II tego Podokręgu10. W trakcie służby awansował do stopnia kapitana.

Dokument zaświadczający, że Włodzimierz Szymański to konspiracyjna tożsamość Antoniego Hübnera. Pismo to informuje również o jego konspiracyjnym ślubie z Wandą Danutą z domu Badzian. Właściwa data ur. ich syna Piotra to 27 V 1944 r. Źródło: Archiwum Domowe Rodziny Hübnerów
ARESZTOWANIE I ŚMIERĆ

Został aresztowany podczas masowych łapanek przeprowadzanych przez Niemców we Włochach, wymierzonych w osoby wspierające walczącą Warszawę11. Osadzono go najpierw w obozie przejściowym w Pruszkowie, a 17 września 1944 przewieziono do Auschwitz-Birkenau. Po kilku dniach trafił do obozu koncentracyjnego Mauthausen, a następnie – w listopadzie – do podobozu Mauthausen-Gusen, gdzie zmarł 23 grudnia 1944 roku. Niemcy nie rozpoznali jego prawdziwej tożsamości ani funkcji pełnionych w Armii Krajowej, traktując go do końca jako Włodzimierza Szymańskiego12.

ŻYCIE PRYWATNE

Pierwszą żoną Antoniego była Zofia Stanisława z domu Nowakowska, z którą zawarł związek małżeński 26 grudnia 1923 roku. Z tego małżeństwa pochodziła córka Bożenna Anna (1925–1944). Dnia 25 września 1943 roku Antoni Hübner zawarł konspiracyjny ślub z Danutą Wandą Badzian (1917–1990), bratanicą Wieńczysława Badziana13. Z tego związku urodził się syn Piotr (1944–2023), profesor, historyk nauki14.

Braćmi Antoniego byli Aleksander Hübner oraz Witold Stanisław Hübner (ur. 1890, zm. 13 listopada 1944 w KL Flossenbürg)15. Jego bratankiem był Jerzy Hübner, kuzynami – Sergiusz Hornowski i Józef Hornowski, natomiast dalszym krewnym – Martin Opitz von Boberfeld16.

Antoni Włodzimierz Hübner został upamiętniony na płycie nagrobnej syna Piotra Hübnera, pochowanego na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Toruniu (kwatera XD3_12/4/9)17.

PRZYPISY
  1. Cała Łódź jest z Turku, „Echo Turku”, nr 51/1 (258/259) z 27 XII 1998 – 3 I 1999, s. 12, online ↩︎
  2. Piotr Hübner, Komentarze do biogramu, [w:] Wolność herbata i książki Książka jubileuszowa w 70. rocznicę urodzin profesora Piotra Hübnera, red. W. Wincławski, D. Antonowicz, Toruń 2015, s. 17. ↩︎
  3. Centralne Archiwum Wojskowe, Akta personalne Antoniego Włodzimierza Hübnera, sygn. 1631 ↩︎
  4. Centralne Archiwum Wojskowe, Akta personalne Antoniego Włodzimierza Hübnera, sygn. 1631 ↩︎
  5. Obwieszczenia Publiczne: dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości, R.16, Nr 102 A z 21 XII 1932, s. 48, online ↩︎
  6. Wpisy do rejestru handlowego Sądu Okręgowego w Warszawie, B LIX 8499: Dom Handlowy „Hema”… Wpis na mocy aktu zeznanego przed notariuszem Szymańskim w Warszawie dnia 12 marca 1934 r. nr rep. 468, [w:] „Polska Gospodarcza. Tygodnik” 1934, R. XV, z. 29, s. XV, online ↩︎
  7. https://historia.marki.pl/wpis-128-sergiusz_hornowski_-_honorowy_obywatel_miasta_marki ↩︎
  8. Waldemar Grabowski, Szefostwo Biur Wojskowych Komendy Głównej Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej. Warszawskie Termopile 194–1944, Warszawa 2011, s. 117. ↩︎
  9. https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/marian-brodka-kesicki,4535.html;Warszawa walczy. 1939-1945. Leksykon, oprac. Krzysztof Komorowski, Andrzej Krzysztof Kunert, Zygmunt Walkowski, Robert Gucman, Warszawa 2014, s. 480. ↩︎
  10. https://www.dws-xip.com/PW/formacje/pw100.html ↩︎
  11. https://wlochy.um.warszawa.pl/-/glaz-w-parku-kombatantow ↩︎
  12. https://collections.arolsen-archives.org/en/search/person/1799517?s=wlodzimierz%20szymanski%201901&t=2270748&p=0; https://ofiary.auschwitz.org/victims/228954; „Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej”, R. XXVI z 12 III 1948 r. ↩︎
  13. „Monitor Polski. Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej”, R. XXVI z 12 III 1948 r., online ↩︎
  14. Piotr Hübner, Komentarze do biogramu, [w:] Wolność herbata i książki Książka jubileuszowa w 70. rocznicę urodzin profesora Piotra Hübnera, red. W. Wincławski, D. Antonowicz, Toruń 2015, s. 17. ↩︎
  15. https://collections.arolsen-archives.org/en/search/person/10890515?p=1&s_lastName=asc ↩︎
  16. https://lekarzepowstania.pl/osoba/sergiusz-hornowski-ps-adam/; Mateusz Hübner, Prof. Piotr Hübner – wybitny historyk nauki, socjolog, Ojciec, „Nauka Polska. Jej Potrzeby, Organizacja i Rozwój” 2024, t. XXXII – XXXIII (LVII – LVIII), s. 97. ↩︎
  17. https://torun.grobonet.com/grobonet/start.php?id=wyniki&name=Piotr+Hubner&submit=Szukaj ↩︎
BIBLIOGRAFIA

mateuszhistoryk

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *